نحوه اخذ سند مالکیت ساختمان ها و اراضی فاقد سند رسمی (قولنامه ای) چگونه است؟
مالکیت بدون سند رسمی سالیان است که در برخی شهرها و روستاها سبب شده تا کلاهبرداران بتوانند املاک زیادی را تصرف کنند. مجلس شورای اسلامی با تصویب قانون تعیین تکلیف وضعیت ثبتی اراضی و ساختمان های فاقد سند رسمی (قولنامه ای) این مسئولیت را به سازمان ثبت اسناد و املاک کشور به عنوان صادرکننده سند در کشور داده تا سوء استفاده کنندگان نتوانند از املاک مردم و منابع طبیعی (منابع ملی) بهره برداری نمایند. لذا متقاضیانی که املاک خود را به صورت عادی خریداری کرده اند و نیز مالکان رسمی که مالکیت آن ها به نحو مشاعی است و به دلیل فوت یا مفقود الاثر بودن مالک رسمی و ورثه وی و یا عدم دسترسی به ملک رسمی تاکنون موفق به اخذ سند مالکیت شش دانگ نشده اند می توانند با استفاده از این قانون به سایت سازمان به آدرس www.ssaa.ir مراجعه و ضمن ثبت نام تقاضای خود را به واحد ثبتی مربوطه ارسال کنند تا سازمان ثبت ( واحد ثبتی محل) پس از بررسی بر اساس مستندات و اسناد ارسالی و پس از تشریفات قانونی سند تک برگی (کاداستری) شش دانگ برای مالکان صادر کند.
بر اساس ماده 1 این قانون ساختمان های احداث شده بر روی اراضی با سابقه ثبتی که منشاء تصرفات متصرفان نیز قانونی است و همچنین صدور اسناد مالکیت برای اراضی کشاورزی و نسق های زراعی و باغاتی که شرایط فوق را دارند لیکن به دلیل وجود حداقل یکی از موارد گفته شده صدور سند مالکیت مفروزی از طریق قوانین جاری برای آن ها میسر نمی باشد. بر اساس ماده 2 این قانون کسانی که اراضی متعلق به دولت یا موسسات دولتی را در تصرف دارند مشمول مقررات این قانون نمی باشند و بایستی مستقیما از طریق سازمان راه و شهرسازی خواسته خود را تعقیب نمایند، اما املاک موقوفه مشمول مقررات این قانون خواهند بود و به متصرفان املاک موقوفه سند مالکیت اعیان داده خواهد شد. همچنین متصرفان املاک مستقلی به موسسات عمومی غیر دولتی ( مانند شهرداری) نیز مشمول این قانون بوده و می توانند از مزایای این قانون استفاده کنند.
این قانون بر خلاف قانون مواد 147 و 148 قانون ثبت دائمی است و متقاضیان می توانند در فرصت مناسب تقاضای خود را ارائه نمایند. بر اساس ماده 1 این قانون در هر حوزه ی ثبتی هیات یا هیات های حل اختلاف با حضور یک قاضی به انتخاب رئیس قوه قضائیه، رئیس اداره ثبت یا قائم مقم وی و حسب مورد رئیس اداره راه و شهرسازی یا رئیس جهاد کشاورزی یا قائم مقام آن ها تشکیل می شود. هیات مذکور با بررسی مدارک و دلایل ارائه شده و در صورت لزوم انجام تحقیقات لازم و جلب نظر کارشناس مبادرت به صدور رای می کند.
در رابطه با نسق های زراعتی و خریداران بعدی رعایت حد نصاب های مندرج در قانون فوق به میزان حد نصاب واگذاری ضرورتی ندارد اما اسناد مالکیت سایر اراضی کشاورزی و باغات با رعایت حد نصاب های مندرج در قانون صادر خواهد شد. البته در مواردی از قبیل فوت مالک رسمی و حداقل یک نفر از ورثه وی، عدم دسترسی به مالک رسمی و در صورت فوت وی، عدم دسترسی به حداقل یک نفر از ورثه ی وی، مفقودالاثر بودن مالک رسمی و حداقل یک نفر از ورثه وی و عدم دسترسی به مالکان مشاعی در مواردی که مالکیت متقاضی مشاعی ولی تصرفات وی در ملک مفروزه است. صدور سند صورت نمی گیرد.
نکات قابل توجهی که در این خصوص باید بدانید:
آراء هیات در دو نوبت به فاصله 15 روز از طریق روزنامه های کثیر الانتشار و محل آگهی می گردد و در روستاها علاوه بر انتشار آگهی رای هیات را با حضور نماینده شورای اسلامی روستا در محل الصاق می نمایند. در صورتی که اشخاص ذی نفع به آراء اعلام شده اعتراض داشته باشند، بایستی از تاریخ انتشار آگهی و در روستاها از تاریخ الصاق در محل تا دو ماه اعتراض خود را به اداره ثبت محل تسلیم و رسید اخذ نمایند. معترض باید ظرف یک ماه از تاریخ تسلیم اعتراض مبادرت به تقدیم دادخواست به دادگاه عمومی محل نماید و گواهی تقدیم دادخواست را به اداره ثبت محل تحویل دهد. در این صورت اقدامات اقدامات ثبت، موکول به ارائه حکم قطعی دادگاه است.
چنانچه تصویر مصدق مدارک 20 روز پس از ثبت نام به دبیرخانه واصل نگردد دبیرخانه مراتب را به صورت الکترونیکی به متقاضی اخطار و چنانچه ظرف مدت 20 روز مدارک به دبیرخانه تسلیم نشود، فایل مذکور بایگانی و به مدت سه ماه نگهداری پس از آن در صورت عدم مراجعه متقاضی حذف خواهد شد و در صورتیکه مدارک مصدق ارسالی ناقص باشد یا با محتوای فایل الکترونیکی ارسالی مغایرت داشته باشد دبیرخانه هیات مراتب نقص یا مغایرت را به نحو الکترونیکی در دو نوبت به فاصله 20 روز به متقاضی اعلام می نماید و متقاضی مکلف است ظرف 30 روز نسبت به رفع نقص اقدام و الا تقاضای وی با نظر هیات رد می گردد.
در صورت اعتراض متقاضی به گزارش کارشناس منتخب، هیات می تواند کارشناس دیگری جهت نظر کارشناسی تعیین نماید.
